Tuesday, 2 November 2021

ಕರುಳಿನ ಕರೆ, ವಿಚಾರಪ್ರಜ್ಞೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ

 ಕೆಳಗಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದರೆ ಬರೆಹ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.


https://bit.ly/3mFkkIJ

Sunday, 31 October 2021

ಉಷಾಭಿನಂದನ- ಹೆಚ್‌ ಎನ್‌ ಮಂಜುರಾಜ್‌ (ಉಷಾನರಸಿಂಹನ್‌ ಅವರ ಬದುಕು ಬರೆಹ ಕುರಿತ ಅಭಿನಂದನೀಯ ನುಡಿ)

 

https://bit.ly/2ZJRmyA

ಮೇಲಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ. ಬರೆಹ ಓಪನಾಗುತ್ತದೆ.


Thursday, 16 September 2021

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕುರಿತ ಪಗದ್ಯ

 

ವಿಚಾರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕುರಿತ ಪಗದ್ಯ






Thursday, 12 August 2021

ಗಂಡು ಜೀವ ; ಹೆಣ್ಣು ಭಾವ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ

 http://surl.li/achep  

ಮೇಲಿನ ಕೊಂಡಿಯನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ.

ಗಂಡು ಜೀವ ; ಹೆಣ್ಣು ಭಾವ ಎಂಬ ಅಪರೂಪದ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 

ಅರುಹು ಕುರುಹು ಎಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ 

ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. 

ದಯಮಾಡಿ ಬಿಡುವಾದಾಗ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿಸುವೆ. 🙏










Wednesday, 23 June 2021

ಜೀವಸ್ನೇಹದ ಕೆಂಪು ಕಡಲು: ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರಿಗೆ ನುಡಿನಮನ

 ಜೀವಸ್ನೇಹದ ಕೆಂಪು ಕಡಲು: ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು

(ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿಧನರಾದ ಕವಿ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರಿಗೊಂದು ನುಡಿನಮನ)


ಮೊನ್ನೆಯಷ್ಟೇ ನಿಧನರಾದ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಂತಸ್ಸತ್ವವನ್ನೂ ಸಮಾಜದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಡರಿಸಿದವರು. ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬ ಐಷಾರಾಮೀ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಳಚಿ, ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸಿದವರು. ತನ್ನ ಕವನವನ್ನು ತನ್ನ ಜನರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟವರು. ಬಡವರ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರೆಹ-ಭಾಷಣ-ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಸುತ್ತಾ, ಅದರ ಕರಾಳ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅನ್ಯಾಯ-ಅಸಮಾನತೆ-ಶೋಷಣೆಗಳ ಅಂತರಾಳಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದವರು. ವ್ಯಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಷ್ಟಿಯೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದವರು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ‘ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಗುಲಾಬಿ ನಕ್ಷತ್ರ ; ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಬೆಳಕು ಬಂಡಾಯ.’


ಮೂಲತಃ ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಾಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಂಚನಬೆಲೆಯವರು. ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಕಣ್ಣಾಗಿದ್ದವರು. ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಾನವತೆಯ ಸದಾಶಯಗಳನ್ನು ಸಾರಿದವರು. ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೃದಯಸಂಪನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ನೇಹಜೀವಿಯಾದವರು. ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಯಾರಿಗೂ ಅಂಥ ರೋಷಭೀಷಣವೇ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗುಳ್ಳ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಇವರೇನಾ? ಎಂದಚ್ಚರಿ ಮೂಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಂಡಿತ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರು ಬರೆದ ಭಾವಗೀತೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೌದು, ಇವರೇ ಆ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.


ದೊಡ್ಡವರನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಂಕೋಚಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ದೊಡ್ಡವರನ್ನು ಕಾಣಲು ಇಷ್ಟಪಡದ ನನ್ನಂಥ ಮುದುಡು ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೂ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ತಮ್ಮ ಅಪರಿಮಿತವೂ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವೂ ಆದ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮಾತುಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾಗುತಿದ್ದರು! ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕವನಿಸಿದ ಇವರು ಯಾವುದೋ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವೈನೋದಿಕ ನೆಲೆಗೆ ಜಾರಿದರು ಎಂದೇ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು. ಈ ಮಾತು ಅವರನ್ನು ಕುರಿತ ಕಂಪ್ಲೆಂಟೋ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೋ ತಿಳಿಯದೆ ನಾನಂತೂ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದು ಸತ್ಯ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಮಾತಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ತೆರೆ ಬಿದ್ದದ್ದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ!


ಒಮ್ಮೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲೂ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಮಾತನಾಡುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಲಭಿಸಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ. ಆಗೆಲ್ಲ ಅವರ ನುಡಿ ನಡಾವಳಿಗಳು ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ಎಂದೇ ಬಿಂಬಿತಗೊಂಡು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಾದರು. ಎಲ್ಲ ಚಳವಳಿಗಳ ಮೂಲ ಆಶಯವೇ ಮಾನವತೆ ಮತ್ತು ಸಹೃದಯತೆಗಳ ಅನಾವರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ ಶ್ರೀಯುತರು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾತಿ, ಅಂತಸ್ತುಗಳಾಚೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ ತೋರುವ ನಿಜಮಾನವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಳ್ಳು, ಮೋಸ ಮತ್ತು ನಟನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಚ್ಛ ಶುದ್ಧ ಅಂತಃಕರಣಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ಬಲ್ಲ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿದಿತ.


ಶ್ರೀಯುತರು ಐದಾರು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನೂ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಮರ್ಶನ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಐದಾರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಊರುಕೇರಿ ಎಂಬುದಿವರ ಆತ್ಮಕತೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪಿಹೆಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ. ಡಾ. ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕೃತಿಗಳ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನಾ ಸಮಿತಿ, ಶ್ರೀಯುತ ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ ಕೃತಿಗಳ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನಾ ಸಮಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದವರು. ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದವರು. ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದವರು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೧ ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಹಲವು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜರಾಗಿದ್ದವರು. 


ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾದ ನೃಪತುಂಗ ಮತ್ತು ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು. ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕರ‍್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಒಡಲ ಯಾತನೆಗೆ ಅಕ್ಷರ ರೂಪ ನೀಡಿ, ಕ್ರಾಂತಿಕಿಡಿ ಹಚ್ಚಿದ ವಿಚಾರಶೀಲರು. ಎರಡು ಬಾರಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಎಂಎಲ್‌ಸಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಇವರೊಂದಿಗಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಕೂಡ ಯಾರೂ ಮರೆತಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಅದರ ಭಾಗವಾದರೆಂದು ಆಡಿಕೊಂಡರು. 


    ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರದು ಮಾತು ಮತ್ತು ಮೌನಗಳ ನಡುವೆ ಮಿಂಚಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಹಸನ್ಮುಖತೆಯೇ ಉತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ತರುವಾಯ ಈ ಕವಿಯು ಹೃದಯಂಗಮ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಧರಣಿ ಮಂಡಲ ಮಧ್ಯದೊಳಗೆ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಇವರು ಆದಿತ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಗೆಳತಿ ಓ ಗೆಳತಿ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು. ಇವರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳದಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡಬೇಡ ಗೆಳತಿ ಎಂಬ ಭಾವಗೀತೆಯನ್ನು ಬಾ ನಲ್ಲೆ ಮಧುಚಂದ್ರಕೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.


ಹಾಗಾಗಿ ಇವರು ೧೯೭೫ ರ ವೇಳೆಗೆ ‘ಇಕ್ರಲಾ ವದೀರ್ಲಾ ಈ ನನ್ ಮಕ್ಕಳ ಚರ್ಮ ಎಬ್ರಲಾ, ದೇವ್ರು ಒಬ್ರೆ ಅಂತಾರೆ ಓಣಿಗೊಂದೊಂದು ತರಾ ಗುಡಿ ಕಟ್ಸವ್ರೆ’ ಎಂದು ಬರೆದಾಗ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಂಡಾಯ ದಲಿತ ಕಾವ್ಯ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ‘ಯಾರಿಗೆ ಬಂತು ಎಲ್ಲಿಗೇ ಬಂತು ನಲವತ್ತೇಳರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೋರಾಟದ ಹಾಡು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಜನಿತವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಚೇತನವು ಕೊರೊನಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಇನ್ನಿತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲಿ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ದುಃಖವಾಯಿತು. 


ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಿಯೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಟೀವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರೂ ಆದ ನನ್ನ ಅಣ್ಣ ಶ್ರೀಯುತ ರಾಮಚಂದ್ರ ದೇಗೂರು ಅವರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಅಂತರಂಗದ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದವರು. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ತುಂಬ ಸರಳ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಸಜ್ಜನ ಬಂಧು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಬಂದಾಗ ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತೇನೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೂ ಇದು ನೆರವೇರಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನೆನೆದಾಗ ಮನಸು ಮುದುಡುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಬೇಗನೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಜಪ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು, ನನ್ನ ಅಣ್ಣನವರು ಅವರ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.


ಶ್ರೀಯುತರು ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಶಾಂತಿಗೆ ಜಿಗಿದವರು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆಯೇರಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ಸದ್ದು ಮಾಡಿದರು. ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನೋವು ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಸಿ, ಅದೆಷ್ಟೋ ಶಾಸನಗಳ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಜನಪರವಾದರು. ಹೋರಾಟದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಂತೆಯೇ ಸುಂದರ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರು. ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಕೂಟವನ್ನು ಅವಿರತವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಹಜ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಆತ್ಮೀಯರಾದರು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಲೂರಿಯೇ ಆಗಸದ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಬಹುತೇಕರು ಇವರ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರೆಹಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೋತರು. ತಮ್ಮಿಷ್ಟದಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಇಸಂ ವ್ಯಸನೀ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ವೈಶಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಧ್ಯಾನಿಸದವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಯಾವತ್ತೂ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ನಾನು ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಯಸುವೆ. ಇವರು ಬರೆದ ‘ಏಕಲವ್ಯ’ ನಾಟಕವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದಿದರೆ ಒಂದಂತೂ ಮನನವಾಗುವುದು ಖಂಡಿತ. 


        ಯಾರನ್ನೋ ಯಾವುದನ್ನೋ ಬಯ್ಯುತ್ತಾ ಕೂರುವ ಬದಲು ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅನಂತ ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶೋಧಿಸುತ್ತಾ ಅಂತಸ್ಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮನುಷ್ಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. 


        ಇನ್ನು ಅವರ ತುಂಬು ಜೀವನವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ ಅನಿಸುವುದಿಷ್ಟು: ಇರುವಷ್ಟು ದಿವಸ ಸ್ನೇಹ ಪ್ರೀತಿಗಳಿಂದ ಜೀವಿಸಿದರೆ ಎಂಥವರೂ ಬದಲಾಗುವರು ಎಂಬುದು. ‘ಒಲವಿಗೆ ಒಲವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನಿದೆ ಕೊಡುಗೆ’ ಎಂದಿಲ್ಲವೇ ಒಲುಮೆಯ ಕವಿ ಕೆಎಸ್‌ನ ಅವರು. ಭಗವಂತನು ಅವರ ಆತ್ಮಕೆ ಚಿರಶಾಂತಿಯನು ನೀಡಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವೆ.

ವಿಚಾರಪ್ರಜ್ಞೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲಿ ಪ್ರಕಟ

೧೪-೦೬-೨೦೨೧          ಡಾ. ಹೆಚ್‌ ಎನ್‌ ಮಂಜುರಾಜ್‌, ಮೈಸೂರು


Sunday, 16 May 2021

ಜಗಜ್ಜ್ಯೋತಿಯ ಹೃದಯದಂತಃಕರಣ-ಲೇಖನ

 

ಜಗಜ್ಜ್ಯೋತಿಯ ಹೃದಯದಂತಃಕರಣ



          ಎನಗಿಂತ ಕಿರಿಯರಿಲ್ಲ; ಶಿವಶರಣರಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯರಿಲ್ಲಎಂದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ನೇತಾರರು. ಸಜ್ಜನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಖರ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇವರು ನುಡಿದು ಅದರಂತೆ ನಡೆದ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಸಾವಿರದೈನೂರು ವಚನಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಗೆ ಹಾಲ ತೊರೆಗೆ ಬೆಲ್ಲದ ಕೆಸರು, ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಳಲು!ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಬೇರೆ ಬಾವಿಯ ತೋಡಿ ಉಪ್ಪನೀರನುಂಬುವುದೇತಕೆ?’
 
          ಅಣ್ಣನವರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೌಢ್ಯ ಮತ್ತು ಕಂದಾಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತವರಲ್ಲ, ಪರ್ಯಾಯ ಸಮಾಜವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಬಯಸಿದರು. ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಲೇಸನು ಬಯಸುವ ಸಮಾನತಾ ರಾಜ್ಯದ ಕನಸದು. ದಾಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಬರೆದ ಕಾರ್ಲ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಹುಟ್ಟುವ ಏಳುನೂರು ವರುಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಸಮಾನತೆಯೂ ಇರುವ ಕಲ್ಯಾಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಭರದಿಂದ ಹೊರಟಿತ್ತು ಬಸವಪ್ರಣೀತ ಶಿವಶರಣ ಚಳವಳಿ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತದೇ ಪಟ್ಟಭದ್ರರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕು ದುರಂತವಾಯಿತು. ಒಳಿತನ್ನು ಕೆಡುಕು ನುಂಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಿತು. ಇದರಂಥ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ. ಮನುಕುಲದ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯವಿದು.
 
          ಬಸವಣ್ಣನವರು ಉಳಿದ ವಚನಕಾರರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಅವರ ತಾಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿನಯವಂತಿಕೆಗಳಿಂದ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಅಣ್ಣ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಸೆಯೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಎಂದು ಬುದ್ಧದೇವ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ದುರ್ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರ. ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಮನೆಯ ಕಸ ಗುಡಿಸುವ ತೆರದಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಕಸ ಗುಡಿಸಿ, ದೇಹವೆಂಬ ದೇಗುಲವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಕೂಡಲಸಂಗನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ವ ಪರಿ ಎಂದರು.
 
          ಎಲ್ಲ ವಚನಕಾರರೂ ಮಂಡೆ ಬೋಳಾದಡೇನು; ಮನ ಬೋಳಾದಡಲ್ಲದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿರುವರಾದರೂ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಒಂದು ಕೈ ಮಿಗಿಲು. ಹದಿನೈದು ಕೋಟಿ ವಚನಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ದಣಿದಿತ್ತು ಎನ್ನ ಮನ ಎಂದು ಶರಣರು ಒಂದು ಕಡೆ ಹೇಳಿರುವರು! ಅಂತಹುದರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವುದು ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ವಚನಗಳು ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಶೇಕಡಾ ಒಂದರಷ್ಟು! ಇದರಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ರಚನೆಗಳು ಸಾವಿರದೈನೂರು ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು!! ಇನ್ನುಳಿದ ತೊಂಬತ್ತರಷ್ಟು ವಚನಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿರುವುದು ಉಳಿದ ಶಿವಶರಣ ಮತ್ತು ಶರಣೆಯರ ಮೂಲಕ.
 
          ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ವಚನಕಾರರು ಅದರಲ್ಲೂ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ದೇಶದ ನಾನಾ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದಂಥ ಈ ಭಕ್ತಗಡಣವು ಅನುಭವಮಂಟಪವೆಂಬ ಒಂದು ಸೂರಿನ ಕೆಳಗೆ ನೆಲೆ ನಿಂತು, ಸಹಭೋಜನ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಧೋರಣೆಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಪಡೆದು ಸಂವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ಮೈಮನ ರೋಮಾಂಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ಸರಳ ಸುಂದರ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿಯೊಂದನ್ನು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡನಾಡು ಕಾರ‍್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಿ, ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು!
 
          ಶೂನ್ಯಸಿಂಹಾಸನಾಧೀಶರಾದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ದೇವರಂತಿದ್ದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಇದರ ಸಂಚಾಲಕರಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಬಿಜ್ಜಳರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾಯಕ-ದಾಸೋಹ, ನುಡಿನಡೆಶುದ್ಧಿ, ಗುರುಲಿಂಗಜಂಗಮ ಮೊದಲಾದ ಗಹನತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದು ಊರ ಮುಂದೆ ಹಾಲ ಹಳ್ಳ ಹರಿಸಿದರು. ದುಡಿಯದೇ ತಿನ್ನಬಾರದು; ಶಿವ ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಣ್ಣನ ಒಂದೇ ಮಾತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಜಡತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿತು. ತಾನು ಆಚರಿಸದೇ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಒಂದೇ ನಡತೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹರಡಿತು. ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ, ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಳಿವುಂಟು; ಜಂಗಮಕ್ಕಳಿವಿಲ್ಲ, ಕರಸ್ಥಲಲಿಂಗ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಾಣ್ಕೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು!
 
          ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಒಂದೇ ದರ್ಶನೋಕ್ತಿಯು ವೃತ್ತಿಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದಿಕ್ಕಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸದೃಢತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಘನತೆಯೇ ಮುಂದಾಗಿ ಜೀವ-ದೇವ ಸಂಗಮವೇ ಆಯಿತು. ಒಂದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಲನಶೀಲ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬಸವಣ್ಣ ಪ್ರಣೀತ ಶರಣಸಮೂಹ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ರಂಗಗಳು ಹೊಸ ಗಾಳಿ, ಹೊಸ ನೀರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉಮೇದುಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿದವು. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಸಂತ ಮೂಡಿತು. ತಂಗಾಳಿ ಸೋಂಕಿತು. ಧಾರಾಳ ಮಳೆ-ಬೆಳೆ ಲಭಿಸಿ, ಉಳಿದವರಿಗೆ ಪವಾಡಸದೃಶವೆನಿಸಿತು.
 
          ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬಾಹ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಸಹಾಯ ಸಹಕಾರಗಳಿಂದ ತಾವಂದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ, ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಾ ವಿನೀತರಾಗುತ್ತಾ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕಾಂತವನ್ನೂ ಲೋಕಾಂತವನ್ನೂ ಈ ತಪೋಮಹಿಮ ಅದು ಹೇಗೆ ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದೇ ಅದ್ಭುತ ಪವಾಡ!
 
          ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಶ್ವದ ಸಂರಚನೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಹಾಗೂ ಒಂದರಿಂದಲೇ ವಿಕಸಿತವಾದವು ಎಂಬ ಅದ್ವೈತಭಾವ ಬಸವಣ್ಣನವರದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇವರ ವಚನಗಳು ಸಾಧಕನ ಸಾಧನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಎಲ್ಲ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಮರ್ಕಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಯಾವ ಅಳುಕಿಲ್ಲದೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ. ಕಾಲಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಗುಂಡು, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಬೆಂಡು! ತೇಲಲೀಯದು ಗುಂಡು; ಮುಳಗಲೀಯದು ಬೆಂಡು!! ಇಂತಪ್ಪ ಸಂಸಾರ ಶರಧಿ.......ಯನ್ನು ಈ ಲೋಕಬಂಧು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂಭಾವ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯನ ಮನೆಯ ಮಗನಾಗಿ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಹಲುಬುತ್ತಾರೆ. ಹಮ್ಮು ಬಿಮ್ಮು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ತಾನರಿತು ನುಡಿಯೆಲ್ಲ ತತ್ತ್ವವಾದ ಅಪೂರ್ವ ವಿನಯ ವಿನಮ್ರತೆಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಅಪಾರ ಮುಗ್ಧತೆಯ ಮಗುವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ನೊಂದವರ ಕಣ್ಣೀರನೊರೆಸುತ್ತಾ ಗುರುಲಿಂಗಜಂಗಮರ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜಗಜ್ಜ್ಯೋತಿಯಾದರು; ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಬೆಳಕಾದರು; ನೇರವಾಗಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದರು.
 
          ಹಬ್ಬಕೆಂದು ತಂದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯೊಂದು ತೋರಣ ಕಟ್ಟಲೆಂದು ತಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮಾವಿನ ಚಿಗುರನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದೆ! ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆಂದು ಆ ಕುರಿಯು ತಿಳಿಯದೇ!! ಈ ವಚನ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಅಣ್ಣನವರು ಕೊನೆಗೆ ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡುವುದು ಹೀಗೆ: ಕೊಂದವರುಳಿದರೇ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ?’ ಹೀಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾ ದಯೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆದರು. ದಯೆಯಿಲ್ಲದಾ ಧರ್ಮ ಅದೇವುದಯ್ಯ?’ ಎಂದರು. ಬಾರದು ಬಪ್ಪದು; ಬಪ್ಪುದು ತಪ್ಪದುಎನ್ನುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವನಿಯಮವನ್ನು ಅರಿತು ಬದುಕು ಎಂದಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ನಿಮ್ಮ ಶರಣರ ಪಾದಎಂದು ಬಾಗುತ್ತಾ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲಪಿದರು.
 

          ಕಲ್ಯಾಣಕ್ರಾಂತಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡು, ಬಿಜ್ಜಳನ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿ, ಶಿವಶರಣರು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಕರ್ಪೂರವೊಂದು ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತಾ, ಸುತ್ತಲೆಲ್ಲ ಪಸರಿಸಿ ತಾನಿಲ್ಲವಾಗುವ ಹಾಗೆ ತಾವು ನಂಬಿ, ಆರಾಧಿಸಿ, ಅರ್ಚಿಸುತಿದ್ದ ಸಂಗಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರು. ಇಂಥ ವಿಶ್ವಜ್ಯೋತಿ, ಸಮಾನತೆಯ ಸಖ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುವು ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ ಎಂದರು; ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಬಸವಣ್ಣನವರೇ ದೇವರಾದರು. ಇಂಥವರು ದೇವರಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಾರನ್ನು ದೇವರೆನ್ನಬೇಕು? ತಲೆಯೊಳಗೆ ಮಿದುಳಲ್ಲ, ಹೃದಯವನ್ನಿರಿಸಿ ಕೇಳಿಸಿ, ನೀವೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ.

 

              **************


Saturday, 1 May 2021

ಮಹಾನ್‌ ಧರ್ಮವೀರರ ನೆನೆಯುತಾ .......

 

ಮಹಾನ್ ಧರ್ಮವೀರರ ನೆನೆಯುತಾ........ 

          ನಮ್ಮ ಭರತಖಂಡವು ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ; ಭಾರತೀಯರಾದ ನಾವು ಅದೃಷ್ಟವಂತರು. ಕಾರಣ, ಈ ನೆಲವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂತರು, ಅವಧೂತರು ಮತ್ತು ಋಷಿಸದೃಶ ಗುರು ಪರಂಪರೆಯ ತವರು. ಇಂಥ ಮಹಾಮಹಿಮರಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರರೂ ಒಬ್ಬರು. ಇವರ ಕಾಲಾವಧಿ: ಕ್ರಿ ಪೂ 599 ರಿಂದ 527. ಬಿಹಾರದ ವೈಶಾಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನನ, ಅಲ್ಲಿನ ನಳಂದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣ. ಜೈನಧರ್ಮದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರರಾಗಿ ಇವರು ನೀಡಿದ ಧರ್ಮ ಸಂದೇಶ ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಇವರು ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಐತಿಹ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

          ಮಹಾರಾಜರಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆಮೋದ ಪ್ರಮೋದಗಳಿಂದಾವೃತ ಭೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮಹಾವೀರರು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಯಃಕಶ್ಚಿತ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ತೊರೆದು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ತಪಶ್ಚರ್ಯೆಯ ತರುವಾಯ ಜ್ಞಾನೋದಯಗೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಕೊನೆಯ ಮೂವತ್ತು ವರುಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರ ಹಾಗೂ ಸತ್ಸಂಗ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದ ಈ ಮಹಾನ್ ವೀರರು ತಮ್ಮ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿ ಶರೀರ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು.

          ಕೇವಲ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಸಾಲದು; ಧಾರ್ಮಿಕನಾಗಿ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಗಳಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮವೆಂಬುದು ವಸ್ತುವೂ ಅಲ್ಲ; ಚರ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಉಸಿರು, ಜೀವಾತ್ಮದ ಹೆಸರು ಎಂದವರೀತ. ಸತ್ಯವೆಂದೂ ಭಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ದೊರಕದು; ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗದು, ಅದಕಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಬೇಕು ಎಂದರು! ಹಾಗೆಂದರೆ ಸತ್ಯಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕು; ಕಾದು ಶತ್ರುಗಳನು ಜಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಶಬ್ದಾರ್ಥವಲ್ಲ!! ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಅವಿರತ ಅವಿತು ನಮ್ಮನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುತಿರುವ ಇನ್ನೋರ್ವ ಇರುತ್ತಾನಲ್ಲ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಆಂತರ್ಯದೊಂದಿಗೇ ಸಂಘರ್ಷಕಿಳಿಯಬೇಕು, ಸತತ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದಿಂದ ನನ್ನೊಳಗನ್ನು ಅರಿಯಲು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದರ್ಥ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಒಂದು ಯುದ್ಧ; ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವೆ.

          ತನ್ನ ತಾನರಿದೊಡೆ ನುಡಿಯೆಲ್ಲ ತತ್ತ್ವ ನೋಡಾಎಂದು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಹೇಳಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ನಾವು ನಮ್ಮಾಚೆಗಿರುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ದೂರುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ಸತ್ಯಸಂಧರು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನಾನೆಂಬುದು ನೀನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಒಳಿತಿಗೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಕಾರಣನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದರ ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕಿಗೂ ನಾನೂ ಹೊಣೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಸಾರ. ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಂತೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ದೂರುತ್ತಾ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೊಂದು ಗಿಡ ನೆಟ್ಟು ಭೂಮಿಯ ತಾಪಮಾನದ ಏರಿಕೆಯನ್ನಿಳಿಸಲು ಕಿಂಚಿತ್ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದ್ದು ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯವೋ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜ: ಈ ಹಿಂದೆ ಆಗಿ ಹೋದ ಚೆರ್ನೊಬಿಲ್, ಭೂಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತಗಳಿಗೂ ನಾನೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂಬುದು!

          ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ನಮಗೆ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾಗಬಹುದು: ಎಂದೋ ಯಾರೋ ಮಾಡಿದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಕಾರಣ? ಎಂದು. ಇಲ್ಲೇ ನಾವು ಎಡವಿ ಮುಗ್ಗರಿಸುವುದು. ನಾನು ಎಂದರೆ ಮನುಕುಲ ಎಂದರ್ಥ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಅಖಂಡ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ! ಇರುವುದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಯಾಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವ ತಂತು ಮಾತ್ರ!! ಒಬ್ಬರ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ನಾವು ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತರೆ ಪೂರ್ಣಜ್ಞಾನ ನಮಗಿನ್ನೂ ಲಭಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ವೃತ್ತದಾಚೆಗೆ ನಿಂತು ಬೆರಳು ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ; ನಾನು ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವವೃತ್ತದೊಳಗಿನ ಬಿಂದು ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ. ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಧರಿಸಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಇಂಥ ಲೋಕ ವಿವೇಕವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹಮ್ಮು ಬಿಮ್ಮುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಹಂ ನಿರಸನಗೊಂಡ ಖಾಲಿತನವನ್ನರಿತು ವಿನಯದಿಂದ ಜೀವಿಸಿದರೆ ಅದೇ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಮಹಾವೀರರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಾಗಧೀ (ಪ್ರಾಕೃತ) ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು.

          ಯಾರು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆಯುವರೋ ಅವರು ತನ್ನನ್ನೇತೊರೆಯುವರು ಎಂದರು ಮಹಾವೀರರು. ಹೀಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಅಹಿಂಸಕನಾಗಬೇಕು. ದುಃಖದ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ಚೇತನವು ಶರೀರದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಬೇಕು. ಮಹಾವೀರರು ನೀಡಿದ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಾನು ಶರೀರವಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು. ವಸ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡರೆ ಅದೇ ಪರಿಗ್ರಹ; ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಅದೇ ಅಪರಿಗ್ರಹ. ಹೀಗೆ ಈ ಮಹಾನ್ ವೀರ ಅರ್ಥಾತ್ ಧರ್ಮವೀರ ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಅಚೌರ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪರಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬ ಪಂಚಶೀಲತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ಜೈನಧರ್ಮದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಿ, ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಕೂಡದು; ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲಎಂದು ಸಾರಿದರು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಹಿಂಸೆಯೂ ಪಾಪವೇ ಎಂದವರೀತ. ಆದರೆ ನಾವೇನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಹಣ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಭೋಗಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆದು ಆ ಹೆಣದ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಲೋಲುಪದರಮನೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಗೆದ್ದೆವೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ ಬೂಟಾಟಿಕೆ ಮೆರೆಯುತ್ತೇವೆ.

          "ಒಂದು ಧರ್ಮದ ಸತ್ಯವು ಇನ್ನೊಂದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿದೆ" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅರಿಯದೇ, ಜೀವಮಾನ ಪೂರ್ತ ಮತಧರ್ಮಗಳ ಮೇಲಾಟ-ಕೀಳಾಟಗಳಲಿ ಬಿದ್ದೆದ್ದು ರೋಷ ದ್ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಈಜಾಡುತ್ತಾ ನೂರಾರು ದಾರಿಗಳಿವೆ ಬೆಳಕಿನರಮನೆಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾ, ಹಿಂಸಾನಂದಿಗಳಾಗುತ್ತೇವೆ. ದೀಪದ ಬುಡವೇ ಕತ್ತಲು ಎಂಬಂತೆ, ಎಷ್ಟು ಮಹಾಪುರುಷರು ಬಂದು ಏನೇ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದರೂ ನಾವು ಮಾತ್ರ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ನರಕಾಸುರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವಲ್ಲವೆ? ಇದೇ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ; ಇದಕ್ಕೆ ನಾನು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೂರ್ಖತನ ಜೊತೆಗೆ ಬಂಡತನ.

 

                                 ******************